Ακτινικές υπερκερατώσεις

Οι ακτινικές υπερκερατώσεις είναι συχνότερες σε:

• Άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα (φωτότυποι I–II)
• Άτομα άνω των 50 ετών
• Άτομα που εργάζονται ή αθλούνται σε εξωτερικούς χώρους
• Όσους έχουν ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων ή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο
• Ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς (π.χ. μεταμοσχευμένοι)

Οι ακτινικές υπερκερατώσεις εμφανίζονται ως τραχείες, ξηρές ή φολιδωτές πλάκες στο δέρμα, συχνά ερυθρές ή ροζ, μερικές φορές καλυμμένες με κίτρινο-καφέ λέπιο. Συνήθως εντοπίζονται σε:

• Πρόσωπο (μέτωπο, μύτη, παρειές)
• Αυτιά
• Τριχωτό κεφαλής (ιδίως σε φαλακρούς άνδρες)
• Ράχη χεριών και αντιβράχια
• Ντεκολτέ

Οι βλάβες μπορεί να είναι μονήρεις ή πολλαπλές, και μερικές φορές προκαλούν κνησμό ή ευαισθησία στην αφή.

Αν και είναι καλοήθεις, οι ακτινικές υπερκερατώσεις θεωρούνται προκαρκινικές. Περίπου 10-15% αυτών μπορεί να εξελιχθούν σε διηθητικό ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, ιδιαίτερα αν παραμείνουν χωρίς θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι ουσιαστική για την πρόληψη της εξέλιξής τους.

Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εικόνα και μπορεί να ενισχυθεί με δερματοσκόπηση. Σε αμφίβολες περιπτώσεις ή σε βλάβες που μεταβάλλονται (αυξάνονται, αιμορραγούν ή αλλάζουν χρώμα), απαιτείται βιοψία για ιστολογική επιβεβαίωση.

Υπάρχουν πολλές αποτελεσματικές θεραπείες για τις ακτινικές υπερκερατώσεις:

• Κρυοθεραπεία με υγρό άζωτο – ταχεία και συχνά ανώδυνη μέθοδος
• Τοπικά φάρμακα όπως ιμικιμόδη, δικλοφενάκη και 5-φθοριοουρακίλη
• Φωτοδυναμική θεραπεία (PDT) – συνδυασμός φωτοευαισθητοποιητικού παράγοντα και ειδικού φωτός
• Απόξεση και καυτηρίαση, σε πιο ανθεκτικές ή υπερκερατωσικές βλάβες

Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τον αριθμό, τη θέση και το είδος των βλαβών, καθώς και από τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Η καλύτερη στρατηγική κατά των ακτινικών υπερκερατώσεων είναι η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία:

• Χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος καθημερινά
• Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο, ιδιαίτερα τις μεσημεριανές ώρες
• Φορέστε καπέλο και προστατευτικά ρούχα
• Ετήσιος δερματολογικός έλεγχος, ειδικά για άτομα υψηλού κινδύνου